İzmir İçme Suyunu Nereden Alıyor?

3 milyon 796 bin kişi nüfusu ve binde 15 nüfus artış oranı ile İzmir batı Anadolu’nun en hızlı büyüyen kenti durumundadır. Bu hızlı büyüme ile birlikte içme suyu ihtiyaçları da büyük bir hızla artmış ve merkezde yer alan nüfusun 2009 yılındaki günlük ortalama toplam su tüketimi 505.427 m3 olarak gerçekleşmiştir.

Yeraltısuyu Kaynakları

    
Halkapınar Kuyuları                                               Göksu Kuyuları

Göksu Kuyuları    

İzmir’e su sağlayan kaynakların 2009 yılı verilerine göre %63’ü yeraltısuyu kaynaklarıdır. Bu kaynaklar içinde, kentsel alan içinde yer alan ve 1897 yılından beri 113 yıldır kente su sağlayan Halkapınar kaynakları, kent içinde olması ve 45 milyon m3/yıl potansiyeli ile en önemli kaynaktır. Potansiyeli daha yüksek olan ancak Manisa ili Muradiye beldesinde yer alan Göksu kaynakları 63 milyon m3/yıl, yine Manisa ilinde Saruhanlı ilçesi Nuriye beldesinde bulunan Sarıkız kaynakları da 45 milyon m3/yıl potansiyelleri ile İzmir’e su sağlayan diğer yeraltısuyu kaynaklarıdır. Göksu kaynakları 1988, Sarıkız kaynakları da 1990 yılında kente bağlanmıştır. Menemen ilçe merkezi ve Çavuşköy’deki kuyular 1976 yılında İzmir’e bağlanmış olup, toplam 25 milyon m3/yıl potansiyel ile  İzmir’in su kaynakları içinde önemli bir paya sahiptir. Halen işletmede olan ancak sistemin bütünü içinde çok küçük bir paya sahip olan Pınarbaşı ve Buca’da bulunan yeraltısuyu kuyuları da yeraltısuyundan su sağlayan sistemin en küçük parçasıdırlar.  

Yüzeysel Su Kaynakları

Tahtalı Barajı                                                                      Balçova Barajı   

Ürkmez Barajı

İzmir’in su sağlayan sistem içinde yüzeysel su kaynaklarının payı 2009 yılı verilerine göre %37’dir. En önemli yüzeysel su kaynağı Tahtalı barajıdır. 1997 yılından beri İzmir’e su veren Tahtalı barajının projesindeki ortalama potansiyeli 128 milyon m3/yıl ‘dır. İkinci yüzeysel su kaynağı 1984 yılından beri devrede olan Balçova barajı olup, projesindeki ortalama potansiyeli 12 milyon m3/yıl olarak belirlenmiştir. Tahtalı ve Balçova barajları tamamen içme suyu amaçlı olmalarına karşın, İzmir Büyükşehir alanı içinde Seferihisar ilçesi sınırlarında yer alan, Ürkmez ve Payamlı’ya su veren Ürkmez barajı hem içme suyuna hem de sulamaya su veren iki amaçlı bir barajdır. Ürkmez barajındaki yıllık içme suyu tahsisi 780 000 m3 olarak belirlenmiştir. Aliağa ilçe merkezine devamlı, İzmir kent merkezine ise zaman zaman su veren Aliağa ilçesindeki Güzelhisar barajı İzmir’in yüzeysel su kaynakları içindeki son paydaştır. Güzelhisar barajından Aliağa’ya içme suyu tahsisi (70 litre/s) 2,2 milyon m3/yıl olarak belirlenmiştir. Güzelhisar barajından İzmir’e içme suyu amacıyla herhangi bir tahsis bulunmamakla beraber, zaman zaman karşılıklı anlaşma yolu ile İzmir’e değişken miktarlarda içme suyu alınmaktadır.

İzmir’e Ne Kadar Su Veriliyor? Mevcut Kaynaklar Yeterlimi?

İzmir kent merkezini oluşturan bölgeye 2009 yılı verilerine göre günde ortalama 505.427 m3 içme suyu verilmiştir. Yıllık toplam olarak 2004 yılından günümüze kadar olan sürede İzmir’e verilen su miktarları aşağıdaki tabloda verilmiştir.

Tahtalı ve Balçova barajı ile Halkapınar, Göksu, Sarıkız, Menemen ve Pınarbaşı kuyularının ortalama toplam yıllık su potansiyeli DSİ’ce 324 milyon m3 olarak belirlenmiştir. Küresel ısınmanın bir sonucu olarak bölgemizde azalan yağışlar ve yaşanan kurak yıllar nedeniyle bu kaynaklardan 2000 yılından 2009’a kadar olan 10 yıllık dönemde % 36 oranında daha az olmak üzere, yılda ortalama toplam 206,6 milyon m3 su alınabilmiştir. Su kaynaklarındaki bu azalmaya rağmen şehir içi su dağıtım şebekelerinde yapılan yenilemeler ve su tasarrufu kampanyaları ile İzmir’de su sıkıntısı yaşanmamıştır. 2009 yılında İzmir kent merkezi bölgesine verilen içme suyunun kaynaklara göre dağılımı aşağıdaki çizelgede verilmiştir.

İzmir kent merkezine hangi kaynaklardan ne miktarda su verildiği İZSU Web sitesinde günlük olarak yayınlanmaktadır. Güncel değerleri görmek için http://www.izsu.gov.tr/damstatus.aspx  web adresine bakınız. 2009 yılında İzmir’e verilen içme suyunun % 63’ü yeraltısuyu kuyularından, % 37’si ise yüzeysel su kaynaklarından sağlanmıştır. Verilen suyun kaynaklara göre dağılımı aşağıdaki grafikte verilmiştir.

İzmir’e Su Verecek Yeni Yüzeysel Su Kaynakları

Gördes Barajı



Tahtalı barajından sonra İzmir’e içme suyu sağlayacak en büyük yüzeysel su kaynağı Manisa ilindeki Gördes barajıdır. Gördes barajında 17 Ocak 2009 tarihi itibarıyla su tutulmaya başlanmıştır. Barajdan İzmir’e su getirecek boru hattının ilk 35 km ‘lik bölümünün inşaatına 2009 yılı içinde DSİ’ce başlanmıştır. 2010 yılı sonuna kadar tamamlanması beklenen boru hattının bitiş noktası olan Sarıkız kaynakları mevkiinde İZSU tarafından 1750 m uzunluğunda bir bağlantı boru hattı ve 135 000 m3 /gün kapasitede bir içme suyu arıtma tesisi inşa edilecektir. İhalesi yapılan Sarıkız içme suyu arıtma tesisinin inşaatının 2010 yılı sonunda tamamlanarak, Gördes barajından İzmir’e ilk içme suyunun mevcut Sarıkız-Göksu boru hattı üzerinden getirilmesi öngörülmektedir. Böylece Kemalpaşa ovası ve Belkahve üzerinden İzmir’e su getirecek olan 114 km uzunluğundaki Gördes barajı ana iletim boru hattı ve üzerindeki büyük boyutlu Çambel pompa istasyonu ve Kavaklıdere arıtma tesisi yapılarının tamamlanmasından çok önce İzmir'e su sağlanmaya başlanacaktır.

Çamlı Barajı

Güzelbahçe İlçesi sınırları içinde Çamlı çayı üzerindedir. Baraj 75 m yüksekliğinde kaya dolgu tipindedir. Barajdan elde edilecek olan ortalama yıllık 21,5 milyon m3 (680 litre/s ) içme suyu, başta Güzelbahçe olmak üzere İzmir kent merkezi ile Güzelbahçe arasında kalan yerleşim birimlerinin içme suyu ihtiyacını karşılayacaktır. Barajın revize planlama ve sonrasında revize kesin projesinin yapımının tamamlanmasından sonra inşaatına başlanacaktır.

Çamlı barajının yapılacağı Çamlıdere vadisi

Değirmendere Barajı

Menemen İlçesi sınırları içinde Değirmenderesi üzerindedir. 46 m yüksekliğindeki kaya dolgu baraj Yamanlar dağının kuzeye bakan yamaçlarında ve Gediz nehri havzasındadır. Barajdan elde edilecek olan ortalama yıllık 5,35 milyon m3 ( 170 litre/s ) içme suyu Menemen ilçesi ve Menemen ile Karşıyaka arasındaki yerleşim birimlerinin içme suyu ihtiyacının karşılanması amacıyla kullanılacaktır. Baraj revize planlama ve kesin proje yapımı için ihale çalışmalarına devam edilmektedir.

İzmir ve ilçeleri için Yeni Yeraltı Suyu Kuyuları

 

İzmir’de 11 ilçeyi, belde ve köylerini kapsayan alanda 2009 yılında 42 yeni yeraltısuyu kuyusu açıldı. Bu kuyularla 11 ilçemizde toplam olarak 751 litre/s yeni içme suyu üretimi yapılarak İzmir merkez ve Aliağa, Bayındır, Bornova, Foça, Güzelbahçe, Kemalpaşa, Menderes, Menemen, Seferihisar, torbalı ve Urla ilçelerinde yaşayan vatandaşlarımızın su ihtiyaçları kesintisiz karşılandı. Halen Aliağa, Menemen, Menderes Özdere ve Urla ilçelerinde 4 adet kuyunun açılmasına devam edilmektedir. Ayrıca Buca ve Özdere’de 2’şer adet, Foça, Kemalpaşa, Menderes, Menemen ve Seferihisar’da birer adet olmak üzere toplam 9 adet kuyunun açılması planlanmıştır.

İZSU, SCADA Su Dağıtım Ve Merkezi Kontrol Müdürlüğü İle İzmir’deki Su Dağıtımını Tek Merkezden Yönetiyor

Kente 24 saat sağlıklı su sağlayan İZSU, kentin su sistemini Halkapınar’daki tek bir merkezden bilgisayarlarla denetleyip yönetiyor. Güzelbahçe’den Bornova’ya, Manisa ili Nuriye beldesinden Tahtalı barajına kadar uzanan çok geniş bir alan üzerindeki içme suyu üretim kaynakları, kentin değişik noktalarındaki, pompa, vana, depo gibi tesisler "SCADA" adı verilen merkezi kontrol ve yönetim birimi ile tek bir merkezden gerçek zamanlı olarak 7 gün 24 saat kumanda ediliyor ve su şebekesi denetleniyor.

SCADA ile 2 baraj, 102 derinkuyu, 71 pompa istasyonu, 344 adet motopomp, 48 depo, havuz, gözlem kuyusu, 17 adet hat vanası kontrol edilmektedir. Bu şekilde tüm su dağıtım ağı bir kumanda merkezinden, bilgisayarlar ve telsiz sistemi ile izlenebiliyor. Su dağıtımı, uzaktan kumandalı motorlu vanalar ile kontrol edilebiliyor; hat basınç ve debileri, depo seviyeleri, sensörlerin de aracılığı ile sürekli ve anında denetlenebiliyor.

Arsenik Arıtma Tesisleri İle İçme Suyunun Kalitesi Dünya Standartlarına Yükseltildi

   Göksu içme suyu arıtma tesisi

  
Halkapınar içme suyu arıtma tesisi    

 Menemen içme suyu arıtma tesisi

Küresel iklim değişimine bağlı kuraklığın bir sonucu olarak İzmir’e içme suyu sağlayan yeraltısuyu kaynaklarında farklı düzeylerde olmak üzere arsenik konsantrasyonlarında artış belirlendi. Üniversitelerle yapılan işbirliği sonucunda; sorunun acil çözümü için 2008 yılı yaz aylarında, biri dünyanın en büyük tesisi olan 3 ayrı arsenik arıtma tesisinin inşaatına başlandı ve rekor bir hızla tamalanan tesislerin tümü 4 Mart 2009 tarihinde tam kapasiteyle devreye girdi. 3 büyük arsenik arıtma tesisiyle, İzmir'e dünya kalite standartlarına uygun içme suyu verilmektedir. Halen Göksu ve Sarıkız kuyularından gelen yeraltısuları Göksu içme suyu arıtma tesisinde , Menemen ve Çavuşköy kuyularından gelen yeraltısuları Menemen içme suyu arıtma tesisinde ve Halkapınar kuyularından gelen yeraltısuları da Halkapınar içme suyu arıtma tesisinde arsenikten arındırılarak kente veriliyor.

Göksu’daki 22 kuyu ve Sarıkız’daki 27 kuyudan alınan suyu arıtan Göksu içme suyu arıtma tesisinin kapasitesi 3000 litre/s’dir. Menemen’deki 21 kuyu ve Çavuşköy’ deki 12 kuyudan alınan suyu arıtan Menemen içme suyu arıtma tesisinin kapasitesi 600 litre/s’ dir. Halkapınar’daki 18 kuyudan alınan suyu arıtan Halkapınar içme suyu arıtma tesisinin kapasitesi 1000 litre/s’dir.

İçme Suyu Kalitesi ve Arsenik Değerleri Sürekli İzleniyor

İzmir şehir içi su dağıtım şebekesinde 40 ayrı noktadan periyodik olarak alınan su örneklerinde içme suyunun kalitesini belirlemekte kullanılan 16 ayrı parametre analiz edilmekte ve analiz sonuçları İZSU Genel Müdürlüğünün web sitesinde yayınlanmaktadır. Analizi yapılan parametreler bulanıklık, pH, iletkenlik, Klorür, Nitrit, suyun rengi, Amonyum, Arsenik, oksitlenebilirlik, tuzluluk, toplam sertlik, serbest Klor, E coli sayısı, C.Perfringens sayısı, koloni sayısı ve Koliform bakteri sayısı’dır. Bu parametrelerin ölçülen değerlerinin “İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkındaki Yönetmelik” te verilen sınır değerlerin altında kalıp kalmadıkları kontrol edilmektedir. Yapılan tüm analizlerde parametre değerlerinin verilen sınır değerler altında kaldığı görülmüştür.

İçme suyundan alınan örneklerde kent içindeki tüm noktalarda arsenik konsantrasyonları dünya ve ülkemiz standartlarında sınır değer olarak verilen litrede 10 mikrogram sınır değerinin altında bulunmaktadır. Arsenik konsantrasyonlarının 17 Şubat 2009 tarihi itibarıyla litrede 0,416 ile 6,334 mikrogram arasında değiştiği saptanmıştır. 17 Şubat 2009 tarihli analiz sonuçları aşağıda verilmiştir. Güncel değerleri görmek için http://www.izsu.gov.tr/waLabReport.aspx?id=138  web adresine bakınız.

İZSU Köy Kuyularında da Arsenik, Demir ve Mangan Arıtma Tesisleri Kuruyor


 

 Bornova Çiçekli köyü İçme suyu  Arsenik Arıtma tesisi

Kent merkezine içme suyu veren Göksu, Sarıkız. Menemen, Çavuşköy ve Halkapınar kuyularındaki Arsenik sorununu yaptığı arıtmalarla çözen İZSU bazı köy kuyularında yersel olarak ortaya çıkan arsenik problemini de çözüyor. İlçe ve köylerde kuyu açımı sırasında yapılan su analizlerinde arsenik için litrede 10 mikrogram, mangan için litrede 50 mikrogram, demir için litrede 200 mikrogram üst sınırın aşılması halinde İZSU bu kuyuların suyunu arıtacak tesisleri kurmaya başladı. Bugüne kadar yapılan çalışmalarla 8 ayrı ilçede toplam 16 köyde arsenik veya demir ve mangan arıtma tesisleri kurularak köylerimize sağlıklı su verilmesi sağlanmıştır. Gerçekleştirilen tesislere ilişkin bilgi aşağıdaki çizelgede verilmiştir.

Tesislerin yedisinde Arsenik, dokuzunda da demir ve mangan arıtımı yapılmaktadır. Tesislerin 2 adedi 2007 yılında, 4 adedi 2008 yılında, 10 adedi de 2009 yılında tamamlanarak hizmete girmiştir.

Su Kayıpları Azaltılıyor

İzmir kent merkezi bölgesindeki kayıp ve kaçak oranı 1995 yılında % 63,8 iken 2009 yılında %40,2’ye inmiştir. İZSU’ca yapılan yoğun çalışmalar sonucunda 15 yıllık dönemde kayıp kaçak oranı % 23,6 oranında bir azalma göstermiştir.

İçme suyu şebekesindeki fiziki kayıpları önlemek ve kaçak su kullanımını kontrol altına almak için İzmir kent merkezindeki su şebekesi 450 alt bölgeye ayrıldı. Sayaç bölgesi olarak adlandırılan bu bölgelerden 376 adedi uygulamaya geçirildi. Sayaç bölgelerinde basınç kontrolleri yapılarak, bölge bazında olası tüketim, gerçekleşen tüketim ve tahakkuk miktarı verileri değerlendirilerek su kayıplarının nedenleri ortaya çıkarılmakta ve gerekli önlemler alınmaktadır.

Fiziki su kayıplarının kontrolü için sürekli izleme, yer altındaki arıza kaynağının bulunabilmesinde düzenli dinleme ve kombine ölçüm gibi yöntemler kullanılıyor.

Sayaç bölgelerinden elde edilen tüketim bilgileri artık anında merkezi bir bilgisayara ulaştırılıyor. Kayıp ve kaçakların önlenmesinde erken müdahaleye yardımcı olan "uzaktan okuma yöntemi"nin kurulumu 2008 yılı içinde tamamlandı. Bu çalışma ile su şebekesinin yüzde 90'ında kayıp ve kaçakların kontrol altına alınıp giderilmesi sağlandı. Bu çalışmalar sayesinde 2001 yılında 5,3 milyon m3 olan su kazanımı, 2009 yılında 11 kat artarak 58 milyon m3 ‘e ulaştı.

Sayaç Bölgesi girişinde ölçüm ve ayar cihazları                                            Su kaçakları araştırması