Güzelhisar Barajı ve Aliağa İçme Suyu Arıtma Tesisi

Güzelhisar Barajı
Aliağa ilçe merkezinin 12 kilometre doğusunda Güzelhisar çayı üzerinde bulunan baraj PETKİM petrokimya tesislerinin ihtiyacı olan sanayi suyunu karşılama amacı ile yapılmıştır. Projesi ve inşaatı Devlet Su İşlerince yapılan baraj 1982 yılında tamamlanarak PETKİM tesislerine su vermeye başlamıştır. PETKİM ile DSİ arasında barajdaki su kullanımını düzenleyen protokole göre 1993 yılında İller Bankasınca yapılan Aliağa İçme Suyu Arıtma Tesisi’ne Güzelhisar Barajından su alınmaktadır. Aliağa İçme Suyu Arıtma Tesisi 2006 yılında İZSU Genel Müdürlüğü’ne devredilmiştir.


Güzelhisar Barajı

Güzelhisar Barajı Teknik Özellikleri

Yağış havzası alanı: 450 kilometrekare
Yılda gelen ortalama potansiyel su miktarı: 109 milyon metreküp
Yılda barajdan çekilebilecek ortalama potansiyel su miktarı: 90 milyon metreküp
Barajın dere tabanından yüksekliği: 86 metre
Barajın temelden yüksekliği: 89 metre
Barajın tipi: Zonlu toprak ve kaya dolgu
Baraj yerinde dere tabanı yükseltisi (talveg kotu): 12,5 metre
Baraj gövdesi kret yükseltisi: 98,5 metre
Baraj gölü minimum su yükseltisi: 63 metre
Baraj gölü normal su yükseltisi: 107 metre
Baraj gölü maksimum su yükseltisi: 107 metre
Barajın minimum su yükseltisinde göl hacmi: 11 milyon 960 bin metreküp
Barajın normal su yükseltisinde göl hacmi: 155 milyon 350 bin metreküp
Barajın maksimum su yükseltisinde göl hacmi: 155 milyon 350 bin metreküp
Baraj gölü aktif hacmi (Normal hacim - Minimum hacim): 143 milyon 390 bin metreküp

Hamsu Pompa İstasyonu
Güzelhisar Barajı isale hattından alınan su akış ölçerle kontrol edilerek kendi cazibesi ile hamsu deposu pompa istasyonuna alınmaktadır. Su alma kotu 30,60 metredir. 100 metreküplük hamsu deposu pompa istasyonunda 1 asıl 1 yedek olmak üzere 70 litre/saniye debili 90 kW kurulu güçte 2 adet pompa bulunmaktadır.
Hamsu 350 milimetre çapında, 760 metre uzunluğunda basınçlı AÇB boru hattı ile arıtma tesisine iletilmektedir.

Aliağa İçme Suyu Arıtma Tesisi

Güzelhisar Barajı dip savağından başlayan 14.207 metre uzunluğunda, 1.400 milimetre çapındaki iletim boru hattı ile Güzelhisar Barajı’ndan Aliağa İçme Suyu Arıtma Tesisi’ne gelen su burada arıtılarak Aliağa dağıtım şebekesine verilmektedir. PETKİM ile DSİ arasında 1977 yılında yapılan protokole göre 70 litre/saniye içme suyu tahsisi yapılmıştır.


Aliağa İçme Suyu Arıtma Tesisi

Aliağa İçme Suyu Arıtma Tesisi, giriş odası, havalandırma, klorlama, hızlı karıştırma, yavaş karıştırma, durultucu, çamur yoğunlaştırıcı, çamur kurutma yatakları, filtreler, filtre geri yıkama suyu tutma tankı, klor temas tankı ve servis suyu temin ünitelerinden oluşmaktadır.

Giriş Odası
İsale hattı ile arıtma tesisine ulaşan su debimetreden geçtikten sonra debi ayar vanası yardımıyla kontrol edilerek giriş ve havalandırma yapısı giriş odasına ulaşır. Giriş odası boyutları 2 metre x 1,5 metre x 2,1 metre, hacmi 6,3 metreküp ve normal debide suyun bekleme süresi 1,5 dakikadır. Giriş odası tesise gelen hamsuyun basıncını kırmak amacıyla yapıldığından basınçla gelen suyun beraberinde gelen kum ve benzeri malzeme de burada tutulur.

Havalandırma Ünitesi
Havalandırma işlemi suda çözünen oksijen konsantrasyonunu artırmak, suda çözünen demir ve mangan iyonlarını oksijenle yükseltgemek amacıyla yapılır. Havalandırma kaskat sayısı 3 adet olup savak uzunluğu 2 metre, serbest düşü yüksekliği 50 santimetredir.

Klorlama Ünitesi
Havalandırılan su havalandırma bölmesinden bir batık savak yardımıyla ön klorlama odasına geçer. Burada suya çözünmüş klor verilerek alg ve bakteriler yok edilir. Ön Klorlama odasının boyutları 2 metre x 1,75 metre x 2,3 metre, hacmi 7 metreküptür. Su burada 1,7 dakika bekletilir.

Dağıtım ve Hızlı Karıştırma Ünitesi
Havalandırma yapısından 350 milimetre çapında bir boru ile su hızlı karıştırma yapısına alınır. Burada yumaklaştırıcı madde olan alüminyum sülfatın mekanik karıştırıcı ile suya hızla karışması sağlanır. Su buradan 3 ayrı vana ile kapakları kontrol edilen savaklar yardımıyla üç çökeltim havuzuna dağıtılır. Hızlı karıştırma yapısı boyutları 2 metre x 2 metre x 2 metre, hacmi 8 metreküptür.

Yavaş Karıştırma Ünitesi

Çökeltme işlemi sırasında çökelmenin kolay olmasını sağlayacak yumakların oluşması, yavaş karıştırma yapısında sağlanır. Yumakların en uygun büyüklükte olması ve parçalanmaması için yavaş karıştırma yapısı bir çökeltim havuzunda iki gözlü olarak tasarlanmıştır. Her bir gözde birer adet karıştırıcı bulunmaktadır. 3 adet yavaş karıştırma yapısı bulunmaktadır. Yavaş karıştırma yapısı boyutları 5 metre x 2,5 metre olup derinlik birinci gözde 2,5 metre, ikinci gözde 2 metredir.

Durultucu Ünitesi
Hamsuyun bulanıklığını giderip durulmuş su elde etmek için tasarlanmış 3 adet çökeltim havuzu bulunmaktadır. Çökeltim havuzu boyutları 5 metre x 25 metre olup, derinlik girişte 3,2 metre, çıkışta 2,6 metredir.
 

Aliağa İçme Suyu Arıtma Tesisi Durultucu Ünitesi

Durultucu tabanında, havuz boyunca ve ortasında bulunan, 0,10 metre derinliğinde, 0,50 metre genişliğinde taban çamuru akma kanalı yapılmıştır. Her çökeltim havuzunda 2,5 metre x 2,5 metre boyutunda ve 2,5 metre genişliğinde 2 adet çamur toplama konisi vardır. Çökelen çamur buradan çamur yoğunlaştırma tankına alınır. Durulmuş su durultucunun sonunda ve iki yanında bulunan savak sistemi yardımıyla hızlı kum filtrelerine alınır.

Filtre Ünitesi
Durultucudan gelen suyun içindeki çökelmeyen yumakların tutulması için su filtre havuzları dağıtım kanalından geçerek hızlı kum filtre havuzuna verilir.

Filtre Ünitesi Özellikleri
Tipi: Hızlı kum filtre
Havuz sayısı: 3 adet
Filtre havuz boyutları: 3,25 metre x 6 metre
Filtre alanı: 19,5 metrekare/adet
Filtre su yükü: 1 metre
Filtre yatağı malzemesi: Kum + çakıl
Filtre malzemesi kalınlığı: 1,3 metre
Filtre dren tipi: Nozul

Filtrelenmiş Su ve Geri Yıkama Suyu Tankları
Hızlı kum filtrelerinden çıkan temiz su filtrelenmiş su tankına ve dengeleme odasına verilir. Filtrelenmiş su tankının boyutları 3,25 metre x 14,65 metre x 2,8 metre, hacmi 133,32 metreküptür. Dengeleme odası ve hidrolik karıştırma yapısının boyutları 3 metre x 0,9 metre x 1,25 metre, hacmi 3,75 metreküptür.

Geri yıkamada kullanılmış olan su ise filtre geri yıkama suyu toplama kanalından geçerek geri yıkama suyu tutma tankına alınır. Havuz boyutları 6,7 metre x 9,15 metre olup su derinliği girişte 2,26 metre, çıkışta 3,25 metre, havuz hacmi 133,50 metreküptür. Su buradan dalgıç pompa yardımı ile tesis girişine pompalanır.

Çamur Yoğunlaştırıcı
Çamur yoğunlaştırma tankı 5 metre çapında, 75 metreküp hacminde yuvarlak konik şeklinde betonarme bir tanktır. Tank tabanında yoğunlaşan çamur, merkezdeki çamur konisinde toplanır ve buradan vana aracılığı ile çamur kurutma ünitesine iletilir. Çamur yüzeyindeki su geri yıkama suyu tutma tankına alınır.

Çamur Kurutma Yatakları

Çamur yoğunlaştırıcıdan gelen çamur, tabakalar halinde kurutma yataklarına serilerek kurutulur. Yatakların boyutları 5,8 metre x15 metre olup derinlik girişte 60 santimetre, çıkışta 75 santimetredir. Tesiste 2 adet çamur kurutma yatağı bulunmaktadır. Çamurdan sızan su tabandaki drenaj boruları ile drene edilir.

Klor Temas Tankı
Klor Temas Tankı dengeleme odası sonrasında bulunmaktadır. Boyutları 3 metre x 15 metre x 2,5 metre, hacmi 112,5 metreküptür.

Arıtma Tesisinden çıkan temiz su 4.000 metreküp hacmindeki ana depoya gönderilir. Burada, kuyular toplama deposundan gelen son klorlaması yapılmış içme suyu ile paçal yapılıp şebekeye verilir.

Tesisin İşletilmesi

Aliağa İçme Suyu Arıtma Tesisi’nin işletimi, bakımı ve onarımı İZSU personeli tarafından gerçekleştirilmektedir. Tesis 3'lü vardiya ile 24 saat çalışır durumdadır. Mekanik ve elektrik ekipleri ile bakım işlemleri periyodik olarak yapılmaktadır. SCADA projesi kapsamında tesise yerleştirilen donanımlar sayesinde Halkapınar İZSU Sular İşletmesi bünyesinde bulunan SCADA merkezinden, su kalitesi ve debi değerleri çevrimiçi olarak sürekli izlenmektedir.

Su Kalitesi
Aliağa İçme Suyu Arıtma Tesisi’nden şebekeye verilen arıtılmış suyun kalitesi TS 266 içme suyu kalite standardına uygundur. Tesiste belirli noktalardan alınan su ve çamur numunelerinin analizi gün boyunca tesis laboratuvarında yapılmaktadır. Bunun yanında hamsu ve arıtılmış suyun analizleri İZSU Laboratuar Şube Müdürlüğü’nün akredite merkez laboratuarlarında ve Sağlık Bakanlığı Hıfzısıhha Enstitüsü laboratuarlarında ilgili yönetmelikler doğrultusunda periyodik olarak yapılmaktadır.