Balçova Barajı ve İçme Suyu Arıtma Tesisi

Balçova Cengiz Saran Barajı
Balçova ilçesindeki ılıca tesislerinin 3 kilometre güneyinde Ilıca deresi üzerinde bulunan Balçova Barajı içme suyu amaçlıdır. Barajın ilk incelemelerini yapan ve bu yıllarda bir başka baraj incelemesi sırasında görevi başında hayatını kaybeden Jeolog Cengiz Saran’ın anısını yaşatmak üzere adı baraja verilmiş olup, baraj Cengiz Saran Barajı adı ile de anılır. Projesi ve inşaatı Devlet Su İşlerince yapılan baraj 1980 yılında tamamlanmış, Mayıs 1984’ten itibaren de İzmir kentine içme suyu vermeye başlamıştır. Barajdan içme suyu arıtma tesisine alınan hamsuyun kalitesini arttırmak amacıyla İZSU tarafından göl üzerine ‘yüzeyden su alma sistemi’ kurulmuştur. 2011 yılından itibaren bu sistem kullanılmaya başlanmıştır.



Balçova Barajı Teknik Özellikleri

Yağış havzası alanı: 33 kilometrekare
Yılda gelen ortalama potansiyel su miktarı: 12,4 milyon metreküp
Yılda barajdan çekilebilecek ortalama potansiyel su miktarı: 12 milyon metreküp
Barajın dere tabanından yüksekliği: 63,4 metre
Barajın temelden yüksekliği: 73,4 metre
Barajın tipi: Kil çekirdekli, kaya dolgu
Baraj yerinde dere tabanı yükseltisi (talveg kotu): 86 metre
Baraj gövdesi kret yükseltisi: 149,4 metre
Baraj gölü minimum su yükseltisi: 101 metre
Baraj gölü normal su yükseltisi: 146 metre
Baraj gölü maksimum su yükseltisi: 147,4 metre
Barajın minimum su yükseltisinde göl hacmi: 137.000 metreküp
Barajın normal su yükseltisinde göl hacmi: 7.759.000 metreküp
Barajın maksimum su yükseltisinde göl hacmi: 8.283.000 metreküp
Baraj gölü aktif hacmi (Normal H.-Minimum H.): 7.622.000 metreküp

Balçova İçme Suyu Arıtma Tesisi
Baraj gövdesinin hemen önünde yer alan içme suyu arıtma tesisi 1984 yılı Mayıs ayında tamamlanmıştır. 70.000 metreküp/gün kapasiteye sahip olan Balçova İçme Suyu Arıtma Tesisi’nde havalandırma, ön klorlama, hızlı kum filtreleri, filtrelenmiş su tankı ve son klorlama üniteleri bulunmaktadır.

Havalandırma Ünitesi
Havalandırma hamsuya oksijen kazandırılması, suda bulunması olası demir ve manganın oksitlenerek giderilmesini, istenmeyen koku ve tat yaratan etken maddelerin uzaklaştırılmasını sağlamak için yapılan bir arıtma işlemidir. 7 basamaklı kaskat tipi havalandırma sistemiyle havadaki oksijen baraj gölünden gelen hamsuyun içinde çözünmektedir. Kaskat yapısı, hamsuyun içindeki oksijen içeriğini %60 doygunluğa kadar arttırmak için tasarlanmış olup teknik özellikleri aşağıda verilmiştir.

Havalandırma Ünitesi Özellikleri
Tipi: Kaskat
Kaskat sayısı: 7 adet
Kaskat düşü yüksekliği: 75 santimetre
Savak tipi: Ayarlı sac savak
Ünite boyutları: 50 metre x 2 metre x 7 adet



Klorlama Ünitesi
Arıtma tesisinde iki yerde klorlama yapılmaktadır. Birincisi ön klorlama olarak adlandırılır. Havalandırma ünitesi çıkışında havalandırılmış suya, belli oranda gaz klor verilerek arıtma tesisi içinde suyun dolaşımı sırasında gelişebilecek veya var olan mikroorganizmaları yok etmek, alglerin büyümesini engellemek için uygulanır.

Arıtma tesisinin çıkışında arıtılmış suya belli oranda gaz klor verilerek, şehre verilmeden önce içme suyunun tüm mikroorganizmalardan arındırılması sağlanır. Bu işlem son klorlama olarak adlandırılır. Tank odasındaki klor tanklarından gaz halinde alınan klor, klorinatör yardımıyla dozu ayarlanarak ve basınçlı suyun enjektörle yarattığı vakum etkisiyle ön ve son klorlama noktalarında suya karıştırılır.

Filtre Ünitesi
Havalandırılmış ve ön klorlaması yapılmış su, dağıtım kanallarından 10 ayrı filtre havuzuna giriş yapar. Filtre havuzlarında 100 santimetre kalınlığında özel niteliklere sahip bir kum tabakası bulunur. Su filtrelerden geçerken, suyun içinde bulunan ve bulanıklığa neden olan çok küçük tanecikler filtre kumlarının içinde tutulur. Filtre havuzlarından çıkan su berraklığını kazanmıştır. Filtre çıkışında son klorlaması yapılarak içilebilir niteliğe kavuşur. Arıtma tesisinden çıkan içme suyu, kent içi su dağıtım şebekesine verilmek üzere 5.000 metreküp hacimli temiz su deposuna gönderilir. Depo çıkışındaki vanalarla Balçova ve Üçkuyular bölgelerindeki su ihtiyacını karşılamak üzere şebekeye verilir.



Filtre ünitesinde bulunan kum filtrelerin belli aralıklarla geri yıkama adı verilen bir yıkama işleminden geçirilerek temizlenmesi gerekir. Balçova İçme Suyu Arıtma Tesisi’nde geri yıkama işlemi el kumandası ile yapılmaktadır.

Filtre Ünitesi Özellikleri

Filtre tipi: Hızlı kum filtre
Havuz sayısı: 10 adet
Filtre alanı: 57,75 metrekare
Filtrasyon hızı: 5 metreküp/metrekare/saat
Filtre yatağı malzemesi: Kum + çakıl
Filtre derinliği: 100 santimetre
Kum boyutu: 0,7 milimetre
Filtre dren tipi: Nozul
Filtrelenmiş su tankı hacmi: 5.000 metreküp



Balçova İçme Suyu Arıtma Tesisi Filtre Havuzları

Filtre ünitesinde ayrıca filtre geri yıkamasında kullanılan geri yıkama suyu pompaları, hava körükleri ve tüm sistemin su ihtiyacını sağlayan 450 metreküp hacimli geri yıkama tankı ve yangın suyu sistemleri bulunmaktadır.

Tesisin İşletilmesi

Balçova İçme Suyu Arıtma Tesisi’nin işletimi, bakımı ve onarımı İZSU personeli tarafından gerçekleştirilmektedir. Tesis 3'lü vardiya ile 24 saat çalışır durumdadır. SCADA projesi kapsamında tesise yerleştirilen donanımlar sayesinde Halkapınar İZSU Sular İşletmesi bünyesinde bulunan SCADA merkezinden, su kalitesi ve debi değerleri çevrimiçi olarak sürekli izlenmektedir.

Su Kalitesi
Balçova İçme Suyu Arıtma Tesisi’nden şebekeye verilen arıtılmış suyun kalitesi TS 266 içme suyu kalite standardına uygundur. Tesiste belirli noktalardan alınan numunelerin analizleri İZSU Laboratuar Şube Müdürlüğü’nün akredite merkez laboratuarlarında ve Sağlık Bakanlığı Hıfzısıhha Enstitüsü laboratuarlarında ilgili yönetmelikler doğrultusunda periyodik olarak yapılmaktadır.

Baraj havza koruma alanının tamamına yakını orman alanı olduğundan, baraja gelen hamsu kalitesi iyi düzeyde olup, kimyasal arıtma olmaksızın içme suyu standartlarına getirilebilmektedir.