Kent Merkezi Atık Su Arıtma Tesisleri

1- ÇİĞLİ ATIKSU ARITMA TESİSİ

Çiğli Atıksu Arıtma Tesisi, İzmir Köfezi'nin atıksu kirliliğinden kurtarılması amacı ile Büyük Kanal Projesi kapsamında inşa edilmiştir.

İzmir Körfezi boyunca inşa edilen ana kuşaklama kanalı ve buna bağlı kollektörler aracılığıyla toplanan atıksu Gümrük, Bayraklı, Karşıyaka, Çiğli Pompa İstasyonlarından pompalanarak Çiğli Atıksu Arıtma Tesisi'ne iletilmektedir.

Çiğli Atıksu Arıtma Tesisi eski Gediz deltası üzerinde Çiğli askeri havaalanı güneyindeki bölgede bulunmakta olup, 300,000 m² lik bir alan üzerine kuruludur. Arıtma Tesisi prosesi, biyolojik olarak fosfor ve azot gideren ve daha kaliteli çıkış suyu elde edilebilen "ileri biyolojik arıtma" yöntemine göre tasarlandı ve 604.800 m3 /gün kapasitelidir. Birbirinden bağımsız olarak çalışabilen 3 ayrı arıtma hattından oluşan tesisin ilk hattı,  25 Ocak 2000, ikincisi  26 Eylül 2000, 3.hat ise 12 Ağustos 2001 tarihinde devreye alındı. Arıtma tesisi devreye alındığı tarihten itibaren kesintisiz  tam kapasite ile hizmet vermektedir.



Tesiste 2015 yılında 244.375.694 m3 atıksu arıtılmıştır.
Çiğli Atıksu Arıtma Tesisi, ızgara, kum tutucu ve parshall savaklarından oluşan ön arıtma yapıları; 12 adet 40, 9 m. çapında ön çökeltme tankları; 6 adet 90 m boyunda herbiri 8.200 m³ hacminde bio - fosfor tankları; 12 adet 154 m boyunda her biri 24.790 m³ hacminde havalandırma tankları; 12 adet 60 m çapında son çökeltme tankları; arıtılmış su deşarj hattı, çamur arıtma sistemi ve servis binalarından oluşmaktadır. Arıtma tesisinden çıkan arıtılmış su 8 m genişliğinde 2 m yüksekliğinde ve 2,5 km uzunluğundaki betonarme açık kanal ile denize deşarj edilmektedir. 

Arıtma Tesisini Tasarım Parametreleri
Tesisin ham su ve arıtılmış atık su özellikleri aşağıdaki çizelgelerde verilmektedir.

Hamsu Karakteristikleri

BOI5

400 mg/lt

242 ton/gün

KOI

600 mg/lt

363 ton/gün

AKM

500 mg/lt

302 ton/gün

TN

60 mg/lt

36 ton/gün

TP

6 mg/ lt

3.6 ton/gün

Yaz Sıcaklığı

22 ºC

 

Kış Sıcaklığı

15 ºC

 

İletkenlik

1200 mho

 

İstenilen Arıtılmış Su Özellikleri

Parametreler

Proje Değerleri

BOI5

<20 mg/lt

KOI

<100 mg/lt

AKM

<30 mg/lt

TN

<12 mg/lt

TP

<1 mg/lt

Arıtma Tesisi Üniteleri

Giriş Yapısı
Çiğli Pompa İstasyonu'ndan gelen 2.400 mm çapındaki iki borunun tesise giriş yaptığı bölümdür. Basınçlı hattın sonunda giriş yapısına monte edilmiş olan motorlu kapaklar yardımıyla basınçlı hattın yedekli olarak çalışabilmesi sağlanmıştır.


                       Çiğli Atıksu Arıtma Tesisi giriş yapısı

İnce Izgaralar
Giriş yapısından sonra atıksu, 6 adet mekanik temizlemeli ızgaradan geçmektedir. Atıksu içinde bulunan 10 mm' den büyük parçacıkların ince ızgaralarda tutulması sağlanmaktadır. Atıksudan ayrılan kaba atıklar bir bantlı konveyör vasıtası ile ızgara presine iletilmektedir. Susuzlaştırılan ızgara atıkları konteynerlerde toplanmaktadır. 

Kum Tutucular
Kum tutucular havalandırmalı tip olup, atıksuya yeterli miktarda hava verilerek bu haznede kumun çökelmesi sağlanmaktadır. Birbirine paralel 6 adet havalandırmalı kum tutucu bulunmaktadır. Ayrışan kum hareketli sıyırıcı köprü üzerine monte edilmiş dalgıç pompalar vasıtasıyla çekilerek kum yıkama ve ayrıştırma ünitesine geçmekte ve atık konteynerinde toplanmaktadır.


Çiğli Atıksu Arıtma Tesisi kum tutucu ünitesi

Parshall Savakları ve Dağıtım Yapısı
Tesiste kum tutuculardan çıkan atıksu debi ölçümü için kullanılan 3 adet paralel Parshall savağından geçmektedir. Debi ölçümüne bağlı olarak Parshall savağı sonrasında bulunan dağıtım yapısında monte edilmiş olan kapaklar otomatik olarak tesisin her hattına giren debinin ayarlanabilmesini sağlamaktadır.


Çiğli Atıksu Arıtma Tesisi parshall savakları ve dağıtım yapısı

Ön Çökeltme Tankları
Her fazda 4 adet 40,9 m çapında, 3,35 ~ 5,06 m derinliğinde dairesel ön çökeltim havuzu bulunmaktadır. Ön Çökeltme tanklarında ortalama olarak %24 BOI5, %64 AKM, %10 Toplam-N, %8 Toplam-P giderilmektedir. Ön çökeltim havuzlarında yüzeyde biriken köpüğün ve dipte biriken çamurun sıyrılması amacıyla yapılan sıyırıcı köprüler bulunmaktadır. Dipten ön çökeltim çamuru pompa istasyonuna hidrolik esaslara göre çekilen her havuz için 1 adet dalgıç pompayla çamur toplama havuzuna basılmaktadır.


Çiğli Atıksu Arıtma Tesisi ön çökeltme havuzu

Bio Fosfor Havuzları
Fiziksel arıtımı tamamlanan atıksu, seri halde çalışan, her bir arıtma hattında iki adet olmak üzere toplam 6 adet olan, biyolojik fosfor giderme havuzuna gelmektedir. Bu havuzlar atıksuyun içerisindeki fosforun biyolojik olarak arıtılmasına yönelik ilk işlem kademesini oluşturmaktadır. Son çökeltim havuzlarından geri devredilen aktif çamur, bio fosfor havuzuna gönderilmektedir. Bio fosfor havuzlarındaki karışım 6 adet dalgıç mikser sağlanmaktadır.


Çiğli Atıksu Arıtma Tesisi bio fosfor havuzu

Havalandırma Havuzları
Her hatta seri halde çalışan ikişer oksidasyon tankına sahip 4 adet 24790 m³ hacminde havalandırma havuzu bulunmaktadır. Havalandırma havuzlarındaki yatay sirkülasyon, köpülere monte edilmiş her havuzda 6 adet olmak üzere toplam 72 dalgıç mikser ile sağlanmaktadır. Sisteme gerekli olan çözünmüş oksijenin sağlanması amacıyla her hatta 5 (4+1) adet blower bulunmaktadır. Havalandırma ve enerji verimliliğinin üst düzeyde tutulması amacıyla membran tipi ince hava diffüzörleri kullanılmıştır.

Verimli bir nitrifikasyon/denitrifikasyon gerçekleştirebilmek için diffüzörlerin %40'ı seri halde çalışan havalandırma havuzlarının birincisine, %60'ı ikincisine yerleştirilerek oksik ve anoksik ortamlar aynı havuz içinde yaratılmış. İki tank arasındaki iç geri devirle ikinci tanktaki nitratça zengin çıkış suyu biyofosfor havuzlarından gelen karbon yoğunluğu fazla giriş suyunun bulunduğu birinci kaskatta denitrifiye edilir. İç geri devir için her hatta iki adet dalgıç pervaneli pompa bulunmaktadır.


Çiğli Atıksu Arıtma Tesisi havalandırma havuzları ve blowerları

Son Çökeltim Havuzları ve Deşarj Hattı
Havalandırma havuzlarından çıkan atık su dağıtım yapıları vasıtasıyla her hatta 4 adet bulunan 60 metre çapında, 3,40 ~ 5,20 m. derinliğinde, 2,7 saat bekletme süresine sahip dairesel son çökeltim havuzlarına gelmektedir. Çökelen aktif çamur teleskobik vanalar yardımıyla her havuzdan eşit miktarda alınarak geri devir pompa istasyonuna alınmaktadır. Aktif çamur 4 adet geri devir pompasıyla bio fosfor havuzlarına verilmektedir. Fazla çamur ise 2 adet fazla çamur pompasıyla çamur toplama tanklarına gönderilmektedir. Son çökeltim havuzlarından çıkan su 2,5 km. uzunluğunda açık kanalla denize deşarj edilmektedir.

 
Çiğli Atıksu Arıtma Tesisi son çökeltme havuzları ve deşarj kanalı

Çamur Toplama Tankları
Tesiste 2 adet 27 m çapında 5 m derinliğinde çamur toplama havuzu bulunmaktadır. Çamur toplama tankınlarında ön ve son çökeltme çamurları karıştırılmaktadır.


Çiğli Atıksu Arıtma Tesisi çamur toplama tankı

Polielektrolit Hazırlama Ünitesi
Çamurun sudan ayrışmasını sağlamak amacı ile çamura polielektrolit dozlanmaktadır. Polielektrolitin hazırlanması için 4 adet, 4000 L/saat kapasiteli polielektrolit hazırlama ünitesi bulunmaktadır.


Çiğli Atıksu Arıtma Tesisi polielektrolit hazırlama üniteleri ve santrifüjler

Santrifüj Sistemi
Çiğli Atıksu Arıtma Tesisi’nde oluşan arıtma çamurlarının santrifüjle susuzlaştırılması ve yoğunlaştırılması için işletilen santrifüj sisteminde her biri 120 m3/saat kapasiteye sahip toplam 8 adet dekantör bulunmaktadır.

Çiğli AAT Çamur Çürütme ve Kurutma Ünitesi
Atıksu arıtma tesislerinde biriken çamurların doğaya zarar vermeden toplanması ve kokunun önlenmesi amacıyla Çamur Çürütme – Kurutma Ünitesi İnşaası 2012 Ocak ayında başladı ve 2013 yılında Türkiye’nin en büyük çamur çürütme ve kurutma ünitesi olarak işletmeye alındı.


Tesis 30 m çapında, 29 m yüksekliğinde 4 adet çürütme tankı ile 27 m çapında, 14 m yükseklikte 2 adet biogaz toplama tankı ve her biri g200 ton/gün çamur keki işleme kapasiteli dört adet kurutucudan oluşmaktadır. Tesis günlük 800 ton çamuru 4 kat azaltarak 200 tona düşürebilecek kapasitedir. . %92 katı madde içeriğine ulaşan çürütülmüş-kurutulmuş çamur hem tarım ve kentsel yeşil alanlarda hem de ek yakıt olarak sanayide kullanılabilecek özelliktedir.
Tesisten çıkan çamurlar, çevre dostu ve ekonomik olması nedeniyle ısı üretiminde ek yakıt olarak kullanmak amacıyla çimento firmalarına verilecektir. Ayrıca A sınıfı biyokatı özelliğine sahip çamurların gübre ve toprak iyileştirici olarak tarımsal alanlarda, ormanlarda, kömür ve maden yatakları ile park, bahçe ve rekreasyon alanlarında değerlendirilebilirliği araştırılmaktadır. 2015 yılında çamur çürütme ve kurutma ünitesinde toplam 11 bin 550 ton  kurutulmuş arıtma çamuru ve 11 milyon 755 bin m3 biyogaz elde edilmiştir.  2015 yılında elde edilen kurutulmuş çamur, çimento fabrikalarında ek yakıt olarak kullanılmıştır.

Laboratuvar
Tesis laboratuvarında günlük olarak izlenmesi gereken tüm parametrelerin (günlük giriş ve çıkış sularında pH, KOİ, AKM, BOİ, toplam azot, toplam fosfor, fosfat fosforu, amonyum azotu, nitrat azotu, DS, LOİ, ÇKM, iletkenlik, tuzluluk) analizi genel kabul görmüş olan yöntemlerle uluslararası normlarda yapılmaktadır.


Çiğli Atıksu Arıtma Tesisi idari binası ve laboratuvarı

Otomasyon Sistemi
Proses ünitelerinde mevcut 19 adet PLC panosuna gelen sahadaki tüm bilgiler Ana Kumanda Merkezi'ne aktarılmakta ve buradan kontrol edilip izlenebilmektedir.

Ana Kumanda Merkezi'nde iki adet bilgisayar ile işletme kontrol edilip izlenebilirken aynı zamanda işletmenin tamamını gösteren mimik panelde çalışan, çalışmayan veya arızaya geçen ekipman görülebilmektedir.


Çiğli Atıksu Arıtma Tesisi otomasyon merkezi

Çiğli Atıksu Arıtma Tesisi özellikleri

DEBİ

 

BİOFOSFOR HAVUZLARI

 

Ortalama kuru hava debisi

7 m³/s

Adedi

6

Maksimum kuru hava debisi

9 m³/s

Tank Uzunluğu

90 m

Maksimum yağışlı hava debisi

12 m³/s

Tank Genişliği

15,5 m

ATIKSU KOMPOZİSYONU

 

Bir Tankın Hacmi

8200 m³

BOI5

400 mg/lt

Hidrolik Bekletme Süresi

1,1 saat

KOI

600 mg/lt

HAVALANDIRMA HAVUZLARI

 

AKM

500 mg/lt

Adedi

12

Top-N

60 mg/lt

Tank Uzunluğu

154 m

Top-P

6 mg/lt

Tank Genişliği

28 m

DEŞARJ KRİTERLERİ
(24 saat kompozit)

 

Bir Tankın Hacmi

24.790 m³

BOI5

35 mg/lt

MLSS

3800 mg/lt

KOI

90 mg/lt

Toplam Blower Sayısı

12+3

AKM

25 mg/lt

Bir Blower motor gücü

355 kwh

NH4-N

10 mg/lt

Toplam Diffüzör Sayısı

21.600 adet

Top-N

12 mg/lt

SON ÇÖKELTME

 

T-P

1 mg/lt

Adedi

12

IZGARALAR

 

Tankın Çapı

60 m

Izgara Sayısı

6 (5+1)

Çalışma Hacmi

9.800 m³

Izgara Çubuk Aralığı

10 mm

Hidrolik Bekletme Süresi

2.7

KUM TUTUCULAR

     

Kum Tutucu Sayısı

6

ÇAMUR SUSUZLAŞTIRMA ÜNİTELERİ

 

Her Üniteye verilen hava miktarı

6,3 m³/dak

Santrifüj Sayısı

5+3

Blower Adedi

2+1

Santrifüj Kapasitesi (Yoğunlaştırma)

120 m3/saat

ÖN ÇÖKELTME HAVUZLARI

 

Santrifüj Kapasitesi (Susuzlaştırma)

120 m3/saat

Adedi

12 adet

Polielektrolit Hazırlama Ünitesi

2+1

Tank Çapı

40,9 m

Polielektrolit Hazırlama tankı kapasitesi

4000 L/saat

Çalışma Hacmi

5200 m³

   
       


2- GÜNEYBATI ATIKSU ARITMA TESİSİ

Güneybatı AAT, İzmir Büyük Kanal Projesi kapsamında inşa edilen 2. atıksu arıtma tesisidir. Tesis, Güzelbahçe kentsel alanı ile Narlıdere Askeri Birlik Alanı’nda yaşayacak 100 bin kişinin atık suyunu arıtacak şekilde tasarlanmış ve inşa edilmiştir.  2001 yılında işletmeye alınan tesis 21,600 m3/gün kapasitede olup, günümüzde kuru havada ortalama olarak 17,430 m3/gün atıksu arıtmaktadır.

Güneybatı AAT, kaba ızgara, terfi merkezi, ince ızgara, havalandırmalı kum ve yağ tutucu, anaerobik tank, havalandırma havuzu, son çökeltim havuzu, deniz deşarj yapısı ve mekanik susuzlaştırma ünitelerinden oluşmaktadır.

Güneybatı AAT’de arıtılan atık sular 600 m uzunluğunda bir deniz deşarj hattı ile İzmir körfezinin orta körfez bölümünde 25 m derine deşarj edilmektedir. 


Güneybatı Atıksu Arıtma Tesisi Üniteleri

Kaba Izgara ve Terfi Merkezi
Güzelbahçe kentsel yerleşim alanı ve Narlıdere askeri birlik alanında oluşan atıksular, kollektör hatları ile Kaba Izgara ve Terfi Merkezi'ne iletilirler. 5 cm aralıklı kaba ızgaralarda atıksu içerisindeki iri parçacıklar tutularak atıksudan ayrılır. Terfi pompaları ile atıksuya 14,5 m yükseklik kazandırılarak ön arıtma ünitelerine iletimi sağlanmaktadır.
Ünite sayısı    : 2 adet
Izgara aralığı    : 50 mm
Kanal genişliği    : 70 cm

İnce Izgara ve Havalandırmalı Kum Tutucular
1 cm aralıklı ince ızgaralarda atıksu içerisindeki 1 cm’den daha fazla boyuta sahip katı malzemeler tutulmaktadır.
Kaba ve ince ızgarada tutulan katı malzemeler konteynerlerde toplanarak Harmandalı Düzenli Depolama Alanı’na gönderilmektedir.

Havalandırmalı kum tutucuda, atıksuda bulunan ve tesisteki pompa ve diğer mekanik aksama zarar verebilecek kum ve benzeri yüksek yoğunluklu malzeme ile birlikte, borularda tıkanmalara yol açabilecek yağlar tutularak, atıksu biyolojik arıtmaya hazır hale getirilmektedir

İnce Izgara Üniteleri
Ünite sayısı   : 2 adet
Izgara aralığı   : 10 mm
Kanal genişliği   : 70 cm

Havalandırmalı Kum Tutucu Üniteleri
Ünite sayısı   : 2 adet
Kum tutucu uzunluğu   : 20 m
Kum tutucu genişliği   : 2,30 m
Kum tutucu derinliği   : 1,90 m
Hava debisi   : 1.50 m³/saat

Anaerobik Havuz
Bio-fosfor tankı olarak da tanımlanan bu tankta havalandırmasız koşullarda sağlanan 1,5 saatlik bekleme süresi ile atıksu içerisindeki fosfor çözünür hale getirilerek biyolojik arıtma ünitesinde fosfor arıtma verimi arttırılmaktadır.
Ünite sayısı   : 2 adet
Havuz genişliği   : 10 m
Havuz uzunluğu   : 24,6 m
Havuz su derinliği   : 6 m
Toplam havuz hacmi   : 2700 m³
Geri devir oranı   : %100
Bekleme süresi   : 1,5 saat

Havalandırma Havuzu
Atıksu içerisindeki organik maddeler, sağlanan oksijenli ve oksijensiz ortamlarda mikroorganizmalar tarafından besin olarak tüketilir. Ayrıca nitrifikasyon-denitrifikasyon sürecinde atıksu içerisindeki, azot, gaz halinde atmosfere verilir ve azot giderimi de sağlanmış olur.
Ünite sayısı   : 2 adet
Havuz eni   : 14,45 m
Havuz boyu   : 54,30 m
Su derinliği   : 5,73 m
Toplam havuz hacmi   : 10,042 m³
Geri devir oranı   : %100
Diffüzör sayısı   : 1286 adet

Son Çökeltim Havuzları
Havalandırma havuzlarında oluşan mikroorganizma kütlesi, son çökeltim havuzlarında çökeltilerek sudan ayrılır. Arıtılmış su derin deniz deşarj yapısına alınırken çökelen çamur, çamur geri devir yapısından anaerobik tanka geri devir yaptırılır.

Çamur Susuzlaştırma Sistemi
Ön yoğunlaştırıcı sayısı : 2 (1+1) adet
Giriş çamuru kuru madde oranı : % 0,4
Dekantör sayısı  : 2 adet
Çıkış çamuru kuru madde oranı : %25
Çamur keki miktarı : 18 m³/gün

Deniz Deşarj Yapısı ve Hattı
Son çökeltim havuzlarından gelen arıtılmış atıksu derin deniz deşarj yapısı vasıtası ile 630 mm çaplı HDPE malzemeden yapılmış denizde şarj hattına verilir. Deniz tabanına döşenmiş olan deşarj hattı 600 m uzunluğunda olup arıtılmış atıksuları bir diffüzör yapısı ile 25 m derinlikte denize boşaltmaktadır.

Demir Klorür (FeCl3 )Tankı
Biyolojik yöntemlerle fosfor gideriminin yetersiz kalması durumunda anaerobik tanka FeCl3 çözeltisi dozlanarak atıksu içerisindeki fazla fosfor FePO4 şeklinde çökeltilerek atıksudan uzaklaştırılmaktadır

Blower Binası
Havalandırma havuzundaki mikroorganizmaların gereksinim duyduğu oksijen, blower binasına monte edilmiş 5 adet blower tarafından sağlanmaktadır. Her bir blower 2250 m3/saat hava basma kapasitesindedir.

İşletme Binası
İşletme binasında çalışma odaları dışında kumanda odası ve laboratuar bulunmaktadır. Kumanda odasındaki kumanda panosundan tesisteki tüm mekanik ekipmanların çalışmaları izlenebilmekte ve düzenlenebilmektedir. 40 m2’lik laboratuar gelişmiş analiz enstrümanları ile donatılmış olup BOİ, KOİ, AKM, TKN ve P gibi parametrelerin analizleri dışında gerektiğinde 100’ü aşkın kirletici parametrenin analizi yapılabilmektedir

Santrifüj Sistemi
Güneybatı Atıksu Arıtma Tesisi'nde oluşan arıtma çamurlarının santrifüjle susuzlaştırılması ve yoğunlaştırılması için işletilen santrifüj sisteminde her biri 25 m3/saat kapasiteye sahip iki adet dekantör bulunmaktadır.


Güneybatı Atıksu Arıtma Tesisi