Körfez Yeniden Hayat Buluyor

İzmir Körfezi'nin mevcut su kalitesinin korunması, iyileştirilmesi ve gerek karasal gerekse sucul ekosistemin sürdürülebilirliğinin sağlanması amacıyıla yüzülebilir körfez hedefine adım adım “İzmir Büyük Körfez Projesi” ile yaklaşılıyor.

Dere Ağızları Ve Karasallaşan Alanlardaki Tarama Çalışmaları
 İzmir Körfezi'ne dereler tarafından taşınan malzeme belli aralıklarla, körfezin kuzey aksındaki dere ağızları  ise denizden taramayla; su sirkülasyonunu engelleyen Ragıp Paşa Dalyanı dip kalıntılarının alınması için de  DLH ile işbirliği protokol doğrultusunda 2010 yılı Nisan ayından bu yana körfezde su kalitesini iyileştirmeye yönelik çalışmalar yürütülüyor.

Ragıp Paşa Dalyanı'nda gerçekleştirilen tarama çalışmaları 2014 Mart ayında tamamlandı ve ilk başlayan tarama çalışmalarından bugüne Bostanlı Deresi, Mavişehir ve Ragıp Paşa Dalyanı'ndan yaklaşık 1 milyon 243 bin 600 m3 malzeme temizlendi.

 


İzsu Genel Müdürlüğü bünyesinde hizmet vermeye 2012 yılında başlayan Meltem İzmir tarama gemisi, İmbat İzmir römorkörü ve bir botun yanı sıra tarama ve izleme çalışmalarına lojistik ve mekanik destek amaçlı Poyraz İzmir adlı iş gemisi de filoya 2014'te katıldı. Tarama ve deneme testlerini tamamlayarak 2012 yılı Ekim ayı itibaren hizmet veren Meltem İzmir ve İmbat İzmir römorkörü; Ragıp Paşa Dalyanı'ndaki çalışmalarda faaliyetin sonlandırıldığı tarihe kadar DLH gemilerine toplam 57 bin 400 m3'lük malzeme temizleyerek destek verdi



İzmir Körfezi'nde bütünsel bir geri dönüşüm yaratabilmek için, İzmir Kuş Cenneti sahasında yer alan, İzmir Körfezi'nin balıklandıran, muşların beslenme ve üreme alanı olarak da önemli bir doğal miras kabul edilen Homa Dalyanı zorlu deniz şartları ve meteorolojik etkenler nedeniyle giderek doğal vasfını kaybetme tehlikesiyle karşı karşıya kalmıştı. Homa Dalyanı'nın rehabilitasyonu için Ege Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi ile imzalanan protokol doğrultusunda 2014 yılı Temmu ayında karada ve denizde başlayan tarama çalışmalarında 83 bin m2'ten fazla malzeme çıkarıldı...



Matematiksel modelleme çalışmalarının başladığı 2011 yılında İzmir Körfezi’nin akıntı modelini doğrulamak ve sürekli çevrimiçi ölçümlerle yenileyebilmek amacıyla Karaburun, Foça, Pasaport ve Güzelbahçe’de 2013 yılında Meteo-Oşinografik Gözlem İstasyonları kuruldu. İstasyonlardan bir yandan veri elde edilirken, hali hazırdaki sisteme entegre edilebilecek yeni istasyonların konum ve ölçüm parametrelerine ilişkin donanım belirleme çalışmaları da sürdürülüyor.

   

Alınan gerçek zamanlı veriler, eş zamanlı olarak Dokuz Eylül Üniversitesi Deniz Bilimleri Enstitüsü tarafından matematiksel modele işlenmekte; http://www.izsu.gov.tr web sitesinden anlık olarak paylaşılıyor.

İzmir Körfezi su kalitesindeki değişimleri yakından takip etmek ve dereler yoluyla körfeze boşalan suyun yarattığı fiziksel, kimyasal ve biyolojik değişimleri izlemek üzere körfezde belirlenen 16 farklı noktadan periyodik olarak aylık numune alınarak İdaremize bağlı Laboratuvar Şube Müdürlüğü'nün Türkiye Akreditasyon Kurumu'ndan (TÜRKAK) akreditasyon belgeli laboratuvarlarında analizleri yapılıyor.



İzmir Körfezi ve Limanı Rehabilitasyon Projesi Çalışmaları

İzmir Körfezi'nin ekolojik ve ekonomik değerini artırmak, bütünleşik bir planlama ve yönetim sürecini olanaklı kılmak amacıyla, TCDD Genel Müdürlüğü ve İzsu Genel Müdürlüğü arasında İzmir Körfezi ve Limanı Rehabilitasyon Projesine ilişkin çalışmalar sürdürülüyor. Körfezin güney aksı boyunca TCDD tarafından navigasyon, İzsu tarafından ise körfezin kuzeyinde açılacak sirkülasyon kanalı ile körfeze girecek temiz suyu artışı ve dolaşımın hızlanması ekolojik açıdan daha hassas olan kuzey kıyılarında ekolojik çeşitliliğin artacak ve Gediz Deltası Sulak alanı canlanacak.



Proje kapsamında sondaj çalışmaları, zemin etüdleri, sediman analizleri, jeolojik-jeoteknik araştırmaların yanı sıra; batimetri ve deniz sismiği, rüzgar ve dalga iklimi, dalga transformasyonu, tarama malzemesinin miktarının belirlenmesi çalışmaları ile tarama malzemesinin geri kazanım yöntemlerinin incelenmesi çalışmaları yürütülüyor.

Körfezden çıkarılacak tarama malzemesinin bilimsel önermeler doğrultusunda, gerekli işlemlerden geçirildikten sonra ekosisteme zarar vermeden, ekolojik dengeleri dikkate alarak çeşitli şekillerde geri kazanımı amacıyla farklı kullanım alanlarında değerlendirilmesine yönelik akademik araştırma projeleri için üniversiteler ile işbirliği devam ediyor.



Dokuz Eylül Üniversitesi Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Enstitüsü ile yürütülen matematiksel modelleme çalışmaları tamamlandı. İzmir Körfezi akıntı rejiminin gerçek zamanlı modellemesi ve açılacak sirkülasyon kanalı taranmasından çıkacak malzeme ile oluşturulması planlanan Doğal Yaşam Adasının konum ve koordinatlarının belirlenmesine yönelik yeni bir modelleme projesi için yakın zamanda bir sözleşme de imzalandı.

Tarama malzemesinin değerlendirilebilmesi amaçlı araştırmalar
Sirkülasyon ve navigasyon kanallarından çıkarılacak tarama malzemesinin seralar, peyzaj alanları, toprak ıslahı vb. zirai faaliyetlerde doğrudan veya dolaylı kullanılabilirliğini araştırmak amacıyla Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Bölümü ile Peyzaj Mimarlığı Bölümü tarafından hazırlanan "İzmir Körfezi Tarama Malzemesinin Tarımsal Amaçlı Geri Kazanımına Yönelik Araştırma Projesi" kapsamında tarama malzemesinin kimyasal ve biyolojik içeriğinin belirlenmesine ilişkin olarak Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Bölümü Laboratuvarları'nda gerekli analizler yapılmış, öte yandan Ege Üniversitesi Bornova Yerleşkesi içerisinde bulunan Peyzaj Uygulama Birimi Serası'nda tarama malzemesinin toprak ile farklı dozlarda karıştırılarak kullanıldığı deneme üretimleri gerçekleştirildi.



Deneme ve analizlerde; tarama malzemesinin özellikle eğimli alanlarda şev stabilizasyonu, maden ve taş ocaklarının onarımında, dolgu malzemesi olarak, katı atık deponi alanlarında, park ve bahçelerde peyzaj düzenlemeleri, kıyı stabilizasyonu ve erozyon kontrolü ile Gediz Deltası’ndaki aşınmış dalyan ekosistemlerinin rehabilitasyonu, restorasyonu ve yeni kıyı ekosistemlerinin yaratılması için dolgu materyali olarak kullanımı gibi uygulamalarda değerlendirilebileceği belirlendi. Ayrıca körfez dip tarama malzemesinin bertarafında en ekonomik yol olarak deniz içerisinde doğal yaşam adası veya yapay sulak alan oluşturulması olduğunun belirtildiği raporda; Sasalı’daki Doğal Yaşam Parkı yakınında bir alanın bu seçenek için kullanılabileceği, oluşturulacak bu sulak alanın birçok hayvan ve bitki türü için yaşam ortamı olabileceği, hatta gelecekte bu alanın da Doğal Yaşam Parkı gibi ziyaretçileri olan bir çekim merkezi haline gelebileceği de göz önünde tutuluyor.

İnşaat Sektörü İçin Tarama Malzemesi Araştırması
Tarama malzemesinin inşaat sektöründe dolgu malzemesi, asfalt hammaddesi, beton, harç, vb. amaçlarla kullanılabilirliğinin belirlenmesi amacıyla Ege Üniversitesi Mühendislik Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü ile 2013 yılı sonunda imzalanan "İzmir Körfezi Tarama Malzemesini İnşaat Mühendisliği Uygulamalarında Değerlendirilmesine Yönelik Araştırma Projesi" kapsamında ise Geoteknik, Ulaştırma ve Yapı Malzemesi Anabilim Dallarında İzmir Körfezi'nden çıkarılacak tarama malzemesinin inşaat uygulamalarında kullanılabilirliği laboratuvar ortamında ayrı ayrı testler ışığında değerlendirildi.



Tarama malzemesinin, ön işlemlerden (susuzlaştırma, tuzsuzlaştırma vb.) geçtikten sonra arazi oluşturma, arazi iyileştirme, değiştirme dolgusu ve geotüp uygulamaları gibi alanlarda değerlendirilebileceği saptandı. Öte yandan, kil katkısı olarak, bitümlü bağlayıcı üzerinde bir performans artışı beklenmeksizin en çok %3 oranında kullanılabilir olduğunun yanı sıra; 80 nolu elekten elenerek, bitümlü sıcak karışımlarda (BSK) ince agrega olarak yıkanmaya ihtiyaç olmadan kullanılabileceği bildirildi. Ayrıca nem oranı, klorür içeriği ve taşıma giderleri sektör şartlarında makul seviyeye (şu anda çimento sektöründe kullanılan kildeki oranlara) çekilebildiği takdirde ham madde olarak çimento üretiminde kullanılma potansiyeli ortaya kondu.

Tüm çalışmaları değerlendirecek bir araştırma

Öte yandan, İzmir Körfezi ve Limanı Rehabilitasyon Projesi kapsamında açılacak sirkülasyon ve navigasyon kanallarının İzmir Körfezi denizel ortamına fiziksel kimyasal ve biyolojik etki ve sonuçlarının değerlendirilmesi için düzenli olarak körfez dip sedimentinden ve sucul canlılardan örnekler alınarak laboratuvar ortamında inceleneceği iki yıllık araştırma projesi için Ege Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi ile 2014 Haziran ayında bir sözleşme de imzalandı.